ارسال در: سه, Sep 8th, 2015
سینما / نقد | توسط admin

بررسی قابلیت های فروش سینمای ایران به بهانه اکران فیلم محمد (ص)

پایگاه خبری پرشیانیوز-محمد رضا سید آقا-فیلم محمد (ص) آخرین ساخته مجید مجیدی با در اختیار داشتن 40 سینما در تهران و 85 سینما در شهرستان ها در 8 روز ابتدایی اکران خود (پنج شنبه 5 شهریور – پنج شنبه 12 شهریور) به فروش فوق العاده دو میلیارد تومان در کل کشور دست پیدا کرده و همچنان در حال شکستن رکورد های مختلف است.

photo_2015-09-09_01-44-25
به گزارش پرشیانیوز،این فیلم موفق شد طی 6 روز وارد باشگاه میلیاردی ها شده و رکورد سریع ترین مدت زمان دستیابی به فروش یک میلیارد تومان، که تا پیش از این در دست فیلم شهر موش ها 2 (1393) به مدت 9 روز بود، را از آن خود کند. البته در ثبت این رکورد، طبق روال، فقط فروش تهران در نظر گرفته شده است.
تا قبل از محمد (ص) ، شهر موش ها 2 که سال گذشته اکران شد رکورد دار بخش های مختلف فروش در ایران (از لحاظ ریالی و نه از نظر تعداد مخاطبین) بود. مقایسه این دو فیلم که در حقیقت به بررسی ظرفیت های فروش در سینمای ایران می پردازد مشخص خواهد کرد که فیلم هایی که لقب پرفروش گرفته اند از چه میزان استقبال تماشاگر برخوردار بوده اند و آیا توانسته اند از قابلیت های بالقوه موجود در گیشه استفاده کنند یا خیر.
برای بررسی این روند فوق العاده با فروش روز اول دو فیلم شروع می کنیم و سپس به دیگر موارد می پردازیم.

رکورد فروش روز اول
فروش روز اول محمد (ص) (پنج شنبه 5 شهریور، با تاخیر یک روزه در نمایش فیلم) در تهران 170 میلیون تومان اعلام شد. رکورددار قبلی شهر موشها 2 بود که سال گذشته در روز اول اکران خود (چهارشنبه، 5 شهریور 1393) 75 میلیون تومان فروش داشت. تفاوت فاحش است اما بررسی دو مورد علت این تفاوت را فاش خواهد کرد.
1. قیمت بلیت سینما در سال گذشته بین 4000 تا 6500 تومان (بین سینما های مدرن، ممتاز و درجه یک) یعنی به طور متوسط 5250 تومان بوده، در حالیکه برای محمد (ص) قیمت ها بین 7000 تا 10000 تومان یعنی با میانگین 8500 تومان در نظر گرفته شده است. با این حساب، میانگین بلیت محمد (ص) بیش از یک و نیم برابر (1.6) متوسط بلیت فیلمهای اکران سال قبل، از جمله شهر موشها 2، است.
البته با توجه به مدت زمان سه ساعته فیلم محمد (ص)، که باعث کاهش تعداد سانس های نمایش آن در طول روز می شود، گران تر بودن بلیت آن قابل توجیه است. در حقیقت افزایش قیمت بلیت جبرانی است برای کاهش تعداد سانس های نمایش فیلم. با این حال، با فرض میانگین قیمت بلیت پارسال برای محمد (ص)، میزان فروش روز اول آن به 105 میلیون تومان می رسد، که باز هم بیشتر از رکورد قبلی است.
2. شهر موش ها 2 در تهران صاحب 30 سینما بود و محمد (ص) در 40 سینما روی پرده رفته است، یعنی نزدیک به یک و نیم برابر (1.33). باز هم با در نظر گرفتن فرض قبلی و همچنین یکسان بودن تعداد سینما های دو فیلم، رقم فروش روز اول محمد (ص) به 80 میلیون تومان می رسد. یعنی اگر محمد (ص) در 30 سینما و با میانگین بلیت 5250 تومن اکران می شد، 80 میلیون تومان در روز اول خود از گیشه های تهران کسب می کرد، که این رقم از رکورد پیشین، تنها 5 میلیون تومان بیشتر است.

photo_2015-09-09_01-44-33

صندلی های پرشده
حال شاید این موضوع مطرح شود که این گونه محاسبه درست نیست، چرا که با توجه به مدت زمان سه ساعته محمد (ص)، در اختیار گذاشتن تعداد سینمای کمتر و اختصاص قیمت بلیت پایین تر، ظلم به این فیلم بوده و انصاف در حق آن رعایت نمی شود. برای از بین بردن این شبهه، با احتسابی آماری نگاهی ميكنيم به میزان مخاطبان فیلم و اینکه آیا 40 سینمای نمایشگر فیلم در تهران مملو از جمعیت بوده اند که کاهششان به ضرر فیلم تمام شود یا خیر.
سالن های مختلف دارای گنجایش های متفاوت هستند اما به طور نسبی میتوان میانگین ظرفیت هر سالن در تهران را 250 نفر دانست. 170 میلیون تومان فروش در یک روز با احتساب میانگین بلیت 8500 تومان یعنی 20000 نفر در نخستین روز به تماشای محمد (ص) نشسته اند، یعنی در هر سینما 500 نفر به طور میانگین حضور داشته اند. با فرض 4 سانس به طور متوسط برای هر سینما، می توان گفت در هر سانس به طور متوسط 125 نفر در سالن سینما حضور داشته اند، که این تعداد فقط نیمی از گنجایش متوسط هر سالن را که قبلا ذکر شد تشکیل می دهد.
در نتیجه، مشخص می شود که فروش محمد (ص) در روز اول تنها با استفاده از نیمی از قابلیت های بالقوه فیلم به دست آمده است. بنابراین، اگر تعداد سینما های کمتری هم به فیلم اختصاص می یافت، لزوما دلیلی برای کاهش فروش فیلم نمیشد، چرا که مخاطبان علاقه مند می توانستند با حضور بیشتر خود در هر سانس و پر کردن بیش از نیمی از ظرفیت هر سالن، باز هم فروش بالایی را برای فیلم رقم بزنند.
این میزان درصد اشغال صندلی در روز های دیگر هم با تغییری جزیی (افزایش یا کاهش) به همین منوال ادامه پیدا کرده و هرچند فروش فیلم به لحاظ ریالی رقم بالایی را نشان می دهد، تعداد بلیت های فروخته شده (به نسبت فیلم های پر مخاطب گذشته که در ادامه به آنها پرداخته خواهد شد) چندان قابل توجه نیستند.

photo_2015-09-09_01-44-37

روز بلیت نیم بها
فروش روز سه شنبه محمد (ص) (با بلیت نیم بهای 5000 تومان در سراسر سینما ها) 146 میلیون تومان در تهران اعلام شد در حالیکه رکورد قبلی 120 میلیون تومان در اختیار شهر موش ها 2 بود. با این حال، اگر با فرمول تعدیل قیمت بلیت و تعداد سینما، فروش محمد (ص) را در این روز دوباره محاسبه کنیم به عدد 68 میلیون تومان می رسیم که تقریبا برابر با رکورد ماقبل از شهر موش ها 2، یعنی اخراجی ها (65 میلیون تومان) است.
سه شنبه ها که بلیت سینما برای رفاه حال تماشاگران نیم بها ارائه می شود، فیلم ها معمولا گیشه بهتری نسبت به دیگر روز های هفته دارند و در ارتباط با فیلم های پر مخاطب، فروشی در حد و یا حتی بالاتر از فروش آخر هفته دور از ذهن نیست. حال اینکه، فروش سه شنبه محمد (ص) تغییر چندانی با دیگر روز های هفته نداشته و از فروش آخر هفته اش هم کمتر است. جای تعجب دارد! چراکه انتظار میرفت باتوجه به گرانتر بودن قیمت بلیت محمد (ص) نسبت به دیگر فیلم های در حال اکران، مردم سه شنبه را برای دیدن فیلم انتخاب کنند اما چنین نشده است.

photo_2015-09-09_01-44-16

دیگر رکورد ها
روز پنج شنبه 12 شهریور، محمد (ص) موفق شد دو رکورد جدید به نام خود ثبت کند. یکی از رکورد ها، فروش در یک سالن سینما در یک روز بود که با فروش 36 میلیون تومانی در پردیس کوروش، با اختلاف اندکی رکورد قبلی به مبلغ 33 میلیون تومان، متعلق به شهر موش ها 2، را پشت سر گذاشت. (با محاسبه فروش از طریق فرمول تعدیل قیمت بلیت، رقم 22 میلیون تومان برای محمد (ص) به دست می آید که با رکورد پیشین اختلاف بسیاری دارد.)
رکورد دیگر، فروش یک روز در کلیه سینما های تهران بود که محمد (ص) با فروش 250 میلیون تومان در روز جمعه 13 شهريور توانست رکورد 230 ميليون تومان شهر موش ها 2 را بشکند. (این اختلاف بسیار ناچیز بعلاوه تفاوت میانگین قیمت بلیت و همچنین تعداد سینما های نمایش دهنده دو فیلم باز هم نشانگر آن است که فیلم اکران امسال باید بیش از اینها بفروشد تا حقیقتا بتواند رکورد شکنی کند.)
بنا به اعلام شرکت نور تابان که تهیه و پخش محمد (ص) را بر عهده دارد، و همچنین با توجه به آمار مسئولان پردیس های سینمایی مانند آزادی، کوروش، ملت، زندگی و اریکه ایرانیان، اکثر سانس های محمد (ص) در روز های ابتدایی به طور کامل پر شد تا جایی که سانس های ویژه نیمه شب هم برای فیلم در نظر گرفته شد. با این اوصاف، و با توجه به آمار ارائه شده، به نظر می رسد اگر فیلم در برخی سینما ها موفق به جذب حداکثری تماشاگران شده است، در برخی دیگر قاعدتا حتی نیمی از سالن هم پر نشده است. البته این امر طبیعی است، چرا که میزان علاقه به سینما در بخش های مختلف شهر متفاوت است و انتظار استقبال همه جانبه چندان معقول به نظر نمی رسد.

جذب حداکثری
با در نظر گرفتن موضوع خاص فیلم (دومین فیلم تاریخ سینمای جهان درباره پیامبر اسلام)، همکاری بهترین دست اندر کاران سینمای جهان در ساخت و انبوه تبلیغات محیطی و رسانه ای انتظار ها از فیلم بالا رفته به طوری که عده ای حتی فروش کنونی را نیز در خور فیلم و کافی نمیدانند.
هر یک از عوامل ذکر شده می توانند بخشی از مردم را به سینما بکشانند. موضوع دینی فیلم حول محور پیامبر اسلام می تواند آشتی بخش قشر مذهبی با سالن های سینما باشد، حضو عوامل خارجی در مقام فیلمبردار، گریمور، آهنگساز و طراحان صحنه، لباس و جلوه های ویژه که همه از بین افراد متخصص در حوزه خود به حساب می آیند و فیلم های معروفی در کارنامه دارند می تواند متضمن تماشای فیلم توسط بینندگان حرفه ای سینما باشد، و تبلیغات گسترده در سطح شهر و رسانه ملی و فضا های مجازی نیز محرک خوبی برای جلب مخاطب عام به شمار می روند.

photo_2015-09-09_01-44-21

جبران هزینه
هزینه ساخت فیلم بنا به روایات مختلف بین 60 تا 120 میلیارد تومان اعلام شده است. با فرض اکران 120 روزه (مدت زمان رایجی که فیلم های پرفروش روی پرده می مانند تا به کف فروش برسند) و در صورتی که همین روند استقبال مردمی حفظ شود، نهایت فروشی که می توان متصور شد، 25 میلیارد تومان است که این رقم حتی نیمی از کمترین میزان هزینه ذکر شده برای فیلم را نیز در بر نخواهد گرفت. (البته معمولا ریزش مخاطب به طور طبیعی پس از چند هفته اتفاق افتاده و تأثیر بسزایی در کاهش فروش فیلم خواهد گذاشت، اما تهیه کننده و کارگردان اثر بر این باورند که روند استقبال تماشاگران از فیلم رو به رشد بوده و در آینده بیشتر نیز خواهد شد.)
البته برای جبران هزینه ها و درآمد زایی روی اکران خارج از کشور نیز حساب جداگانه ای باز شده است. بر اساس گفته کارگردان، برخی کشور های عربی منطقه و کشور های مسلمان نشین شرق آسیا خواستار اکران فیلم هستند. محمد (ص) همزمان با پخش گسترده در ایران، در افتتاحیه جشنواره فیلم مونترال کانادا نیز به نمایش درآمد و با استقبال مخاطبین رو به رو شد، تا حدی که به جز دو نمایشی که بر اساس برنامه ریزی در روز اول و دوم جشنواره در نظر گرفته شده بود، فیلم در دو سانس دیگر هم در روز پنجم جشنواره به نمایش در آمد که بر اساس گفته تهیه کننده در تمامی آنها سالن ها مملو از علاقه مندان به فیلم بودند.

photo_2015-09-09_01-44-29
همچنين بنا به درخواست هاي مكرر، پنجمين نمايش فيلم هم براي روز دوشنبه (16 شهريور)، كه آخرين روز جشنواره نيز مي باشد، از طرف برگزاركنندگان در نظر گرفته شد. بنابراین، با توجه به این استقبال و همچنین نقد های مثبت منتقدین خارجی، اکران فیلم در کشور های اروپایی و آمریکایی نیز دور از ذهن نیست. بنا به گفته مجیدی، اکران خارجی فیلم، قطعا چندين برابر هزینه ساخت را به عوامل تولید کننده باز خواهد گرداند.
ضمنا، آخرین منبع درآمد فیلم نیز فروش حق پخش آن به یکی از شبکه های ویدیویی پخش خانگی خواهد بود که پس از اتمام اکران سراسری آن، بلافاصله یا با تأخیر، اتفاق خواهد افتاد.

تعداد مخاطبین
اگر آنطور که گفته شد، محمد (ص) موفق شود طی مدت چهار ماه (تا انتهای پاییز) به فروش 25 میلیارد تومان در سراسر ایران دست پیدا کند، رکورد شهر موش ها 2 را که 12 میلیارد تومان فروخت به دو برابر افزایش خواهد داد. این میزان فروش، رقمی حیرت انگیز است اما تقسیم آن به میانگین قیمت بلیت، نتیجه 3 میلیون نفر بیننده را به دست می دهد که در قیاس با جمعیت 78 میلیون نفری ایران حدود 4 درصد از جمعیت کشور را در بر میگیرد.
هرچند که شکستن رکورد فروش ریالی تاريخ سينماي ايران توسط محمد (ص) قطعی به نظر می رسد، اما تعداد 3 میلیون بیننده در کشور به هیچ عنوان نشانگر یک فیلم پرمخاطب نخواهد بود. هنوز میزان استقبالی که در سالیان گذشته از فیلم های پرمخاطب می شده، صفوف طویل مردم مقابل سینما ها و انتظار های طولانی در سرما و گرما، از یادمان نرفته است، امری که محمد (ص) هنوز نتوانسته بدان دست پیدا کند.

photo_2015-09-09_01-44-08
زمانی که پارسال شهر موش ها 2 با عبور از فروش 8.5 میلیارد تومانی اخراجی ها 2 لقب پرفروش ترین فیلم تاریخ سینمای ایران را گرفت، مسعود ده نمکی با مقایسه تعداد مخاطبین دو فیلم، ساخته خود را یکه تاز صدر جدول دانست. به گفته او، “اخراجی ها 2 با بلیت 2000 تومنی در سال 88 توانست 4.5 میلیون نفر را به سینما بیاورد و برای شکستن رکورد این تعداد مخاطب با بلیت 5000 تومانی فیلم ها باید 22 میلیارد تومان بفروشند”.
بنابراین علیرغم رکورد دار بودن شهر موش ها 2 در تمامی زمینه های فروش (تا پارسال)، از لحاظ تعداد مخاطب (حدود 2.2 میلیون نفر) کماکان پشت سر اخراجی ها 2 ایستاده بود. با این حال ادعای ده نمکی نیز کاملا درست نیست. ماهنامه 24 سال گذشته با پژوهشی در این زمینه پرمخاطب ترین فیلم های بعد از انقلاب را معرفی کرد که در آن عقاب ها (1364) با حدود 8.5 میلیون نفر تماشاگر (نزدیک به یک پنجم، 20 درصد، جمعیت کشور در آن زمان) و کانی مانگا (1367) با حدود 5.5 میلیون نفر تماشاچی صدر جدول را به خود اختصاص داده اند.
با این اوصاف، محمد (ص) اگر حتی بخواهد به اندازه 4.5 میلیون نفر تماشاگر اخراجی ها 2 هم مخاطب داشته باشد، با قیمت بلیت کنونی باید حداقل 38 میلیارد تومان بفروشد که با توجه به روند فعلی آن بعید به نظر می رسد.
در انتها لازم به ذکر است که بنا به اظهار نظر بسياري ازمسئولين، سينماگران و مردم، ساخت و اكران محمد (ص) نقطه عطفی در تاریخ سینمای ایران به حساب مي آيد. امید است که با افزایش روز افزون تعداد تماشاگران، صندلی های بیشتری از سالن ها پر شوند و روند آشتی مردم با سینما که دو سالی است آغاز شده به بهانه این فیلم تسریع گردد و دوباره شاهد استقبال گسترده مخاطب عام از فیلم ها و صفوف طولانی مقابل سینما ها باشیم.

نمایش 2 دیدگاه
دیدگاهی ثبت کنید
  1. جعفریه می‌گه:

    خیلی ممنون از تحلیل دقیقتون. بسیار مفید بود و واقع گرایانه

  2. دیوان بیگی می‌گه:

    بسیار دقیق و موشکافانه مقایسه و نقد شده بود. سپاس ازشما.

دیدگاه

XHTML: شما می توانید از کد اچ تی ام ال استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>